Zorgen over mogelijke afsluiting delen van het Holtingerveld
Recent hebben de Dorpsgemeenschappen rondom het Holtingerveld serieuze signalen ontvangen dat de gezamenlijke natuurorganisaties voornemens zijn om delen van het Holtingerveld volledig af te sluiten voor gebruikers. Volgens deze signalen zouden in de toekomst uitsluitend de buitenranden van het gebied toegankelijk blijven.
Deze berichten hebben bij de Dorpsgemeenschappen met grote ontzetting en schrik geleid tot veel vragen en zorgen. Wat betekenen dergelijke maatregelen voor de inwoners? Wat zijn de gevolgen voor toerisme, buitensporters en de leefbaarheid van onze regio?
Als vrijheid een raster wordt
Voor de inwoners van Havelte, Uffelte, Wittelte, Wapserveen en Darp is het Holtingerveld nooit zomaar een natuurgebied geweest. Het is onderdeel van het dagelijks leven en van het collectieve geheugen van de dorpen. Het Holtingerveld was geen natuur, het was een gebied waarin werd gewerkt en gewoond door onze voorouders. Heide werd gepland als productiemiddel, hulst werd aangelegd als vee-kering. Turf werd gewonnen, bomen werden gepland als productiebos.
Het Holtingerveld werd later een gebied waar honden vrij konden rennen en waar dorpsbewoners hun hoofd leegmaken na een lange dag.
Voor beleidsmakers is het gebied verworden tot een dossier vol stikstofmodellen en zoneringskaarten.
De in voorbereiding zijnde Visie 2044 roept daarom grote zorgen op. Onder het mom van Natura 2000-beheer dreigt de vrijheid van het gebied te veranderen in een strak geregisseerde indeling van zones en regels.
Waar het Holtingerveld altijd een open coulisselandschap was, dreigt het te veranderen in een gebied waar spontane recreatie steeds minder mogelijk wordt.
Voor de Dorpsgemeenschappen voelt deze toekomstvisie als een fluwelen handschoen die een ijzeren vuist verbergt. Onder het mom van ecologisch herstel dreigt een eeuwenoude band tussen mens en landschap te worden doorgesneden.
Wat staat er voor de dorpen op het spel?
Voor de aanwonenden was het Holtingerveld altijd hun achtertuin: een plek van rust, vrijheid en historie. Een landschap waar de aanwezigheid van hunebedden, grafheuvels en de sporen van de Tweede Wereldoorlog bij iedere wandeling voelbaar zijn.
De Dorpsgemeenschappen vragen zich daarom af: verandert dit landschap straks in een strak geregisseerd park waar je niet echt welkom bent?
Een voorbeeld dat vaak wordt genoemd zijn de akkers naast de startbaan bij Havelte. Nu vormen deze een open buffer tussen dorp en bos. Zal dit in de toekomst een afgesloten gebied worden waar niemand meer mag komen?
De zorgen van de Dorpsgemeenschappen richten zich onder meer op de volgende punten:
Verdwijnen van de losloopgebieden voor honden
Wordt de dagelijkse ronde met de hond straks een wandeling langs hekwerken in plaats van een vrije tocht over heide en veld?
De ‘muur’ van natuur
Gaan aanwonenden zich straks een indringer voelen in hun eigen omgeving doordat paden verdwijnen, worden verlegd of afgesloten? Veel inwoners lopen al generaties lang dezelfde routes.
Gezoneerde recreatie
Steeds vaker wordt gesproken over het concentreren van bezoekers rondom de Holtingerpoort. Dit kan leiden tot een vorm van verblijfsrecreatie met meer drukte en commerciële activiteiten, terwijl juist de stilte en ruimte de kern van het gebied vormen.
Toerisme en leefbaarheid
De gemeente presenteert toerisme en recreatie als een belangrijke motor voor de regionale economie. Maar als delen van het gebied minder toegankelijk worden, rijst een logische vraag: wat betekent dat voor ondernemers en voor de dorpen die juist afhankelijk zijn van bezoekers? Een gebied dat moeilijker bereikbaar wordt, kan immers ook minder aantrekkelijk worden voor mensen die hier willen wandelen, fietsen of verblijven.
Versnippering van het landschap
Als iedere activiteit een eigen zone krijgt – wandelen hier, fietsen daar, ruiters elders – verdwijnt de spontane manier waarop mensen het gebied nu beleven. Gezinnen die willen wandelen met een hond of kinderen kunnen vastlopen in een woud van regels en verbodsborden.
Lokaal eigenaarschap
In de Visie 2044 wordt gesproken over een “goede verstandhouding met de omgeving”. Maar hoe wordt het historische recht van aanwonenden op toegang tot hun achtertuin daarin meegewogen?
Lokaal eigenaarschap betekent dat inwoners zich verbonden voelen met het landschap. Zij wandelen er dagelijks, signaleren problemen en dragen de geschiedenis van het gebied met zich mee.
Veel dorpsbewoners voelen zich daarom als het ware onbetaalde beheerders van het Holtingerveld: de ogen en oren van het landschap. De buurman van de natuur is geen toerist – hij maakt er al generaties lang onderdeel van uit.
Wanneer plannen van bovenaf worden opgelegd zonder echte betrokkenheid van de omgeving, verandert die buurman in een bezoeker die zich vooral aan regels moet houden. Dat staat haaks op het gevoel van verbondenheid dat altijd heeft bestaan.
Handhaving en uitvoerbaarheid
Daarnaast roept de voorgestelde zonering praktische vragen op.
Hoe moet een complex systeem van zones, paden en verboden worden gehandhaafd terwijl er nu al een tekort is aan toezichthouders? Dreigt het gebied te veranderen in een “politiebos” vol verbodsborden?
Vragen over het proces
De signalen over mogelijke afsluitingen en zoneringen roepen ook vragen op over de inbreng van de omwonenden in het besluitvormingsproces.
Juist in zo’n proces zou samenwerking met gebruikers en Dorpsgemeenschappen centraal moeten staan. Daarom is het zorgwekkend dat er signalen zijn over ingrijpende maatregelen die niet gedeeld zijn.
Daar waar inspraak mogelijk lijkt te zijn, wordt het aangehoord, maar er wordt niets mee gedaan. Meepraten mag, maar wordt niet meegenomen in de besluitvorming.
Oproep
De Dorpsgemeenschappen roepen de betrokken natuurorganisaties en het Overlegorgaan nadrukkelijk op om:
- Duidelijkheid te geven over de plannen rond afsluiting van delen van het Holtingerveld
- Transparant te communiceren over de inhoud van de Visie 2044
- De dorpen daadwerkelijk te betrekken bij besluiten die grote gevolgen hebben voor toegankelijkheid, leefbaarheid en het karakter van het gebied.
Het Holtingerveld is immers niet alleen een natuurgebied op de kaart, maar ook een landschap waarin dorpen al generaties lang leven.
